A | B | C | D | F | H | I | J | K | Ł | M | N | O | P | R | S | Ś | T | W | Z |
A
Albaris - doskonały ryż biały długi dostępny w polskich sklepach spożywczych.
Amarantus - (szarłat) należy do najstarszych roślin uprawnych świata. Stanowi przede wszystkim niezwykle cenne źródło białka. Okazuje się, że w nasionach amarantusa jest go więcej niż w mleku, co więcej jest to białko o niezwykle wysokim stopniu przyswajalności, którego ilość podczas procesów technologicznych nie obniża się. Jest też źródłem wielu składników mineralnych, zwłaszcza wapnia, fosforu, potasu i magnezu. Zawiera stosunkowo dużo błonnika. Wysoka wartość odżywcza i energetyczna sprawia, że produkty z amarantusa znalazły się w diecie osób wystawionych na duży wysiłek fizyczny. W jego ziarnach stwierdzono również wysoką zawartość związku zwanego skwalenem, opóźniającego procesy starzenia się organizmu i obniżającego poziom cholesterolu. Amarantus jest zbożem naturalnie bezglutenowym, dzięki czemu może być ważnym składnikiem diety dla chorych na celiakię.
Arborio - krótkoziarnisty ryż biały pochodzący z doliny rzeki Po w północnych Włoszech. Stosowany jest do risotto. Podobny jest do ryżu krótkoziarnistego pochodzącego z Kalifornii znanego pod nazwą - ryż perłowy.
Aromatyczny ryż - brązowy lub biały ryż o naturalnym aromacie i zapachu podobnym do prażonych orzechów lub popcornu.
Arroz con Leche - potrawa latynoamerykańska z mleka i ryżu (pudding z ryżu).
Arroz con Pollo - potrawa latynoamerykańska z kurczaka i ryżu.
B
Basmati - bardzo wysmukły długoziarnisty ryż o głębokim aromacie, rosnący u podnóża Himalajów w dolinach Indii i Nepalu. Dostępny jako ryż biały i brązowy.
Błonnik - błonnikiem są związki pochodzenia roślinnego nie trawione i nie wchłaniane przez organizm. Bogatym źródłem błonnika pokarmowego są ziarna zbóż i produkty pełnoziarniste. Błonnik usprawnia funkcjonowanie układu trawiennego, wędruje przez układ pokarmowy wchłaniając wodę, dzięki temu zapobiegaja zaparciom i chorobom przewodu pokarmowego oczyszczając go z toksyn, produktów przemiany materii i kwasów żółciowych. Może również zmniejszać ryzyko chorób cywilizacyjnych przez obniżanie poziomu cholesterolu i stabilizację poziomu glukozy we krwi poprzez obniżanie szybkości wchłaniania cukrów skutkiem czego jest niższe wydzielanie insuliny. Wspomaga w odchudzaniu i utrzymaniu zgrabnej sylwetki, gdyż zmniejsza uczucie głodu i ogranicza przyrost masy ciała. Zalecane spożycie błonnika pokarmowego kształtuje się w granicach 30 g dziennie.
Browarniczy ryż - są to drobniutkie ziarenka ryżu, które przechodzą przez sito z oczkami o średnicy 1,4mm. Ryż browarniczy zasadniczo jest używany jako składnik przy ważeniu piwa.
Brązowy ryż (naturalny) - jest obłuszczonym ziarnem ryżu. Stąd też jest uważany za najwartościowszą z odmian ryżu. Jego jasnobrązowy kolor jest spowodowany obecnością kilku warstw otrąb bogatych w minerały i witaminy (szczególnie grupy B).
C
Cala - Słowo "cala" [kala] pochodzi od afrykańskiego słowa określającego ryż. Są to bardzo wysmażone placki zrobione z ryżu.
Calrose - rodzaj średnioziarnistego ryżu uprawianego w Kalifornii.
Cukier - według badań naukowych, do normalnego funkcjonowania naszego organizmu, potrzebujemy zaledwie 7 g cukru dziennie (to około 1 kopiastej łyżeczki do herbaty). Niestety, nie jest łatwo ten poziom utrzymać, gdyż cukier... uzależnia, podobnie jak inne używki. Jest również przyczyną otyłości i hamuje apetyt u dzieci.
Cynamon - jako przyprawa stosowany jest głównie dla pobudzenia apetytu i poprawy trawienia. Jest to prawdopodobnie najstarsza przyprawa świata! Roślina ta pochodzi z Chin i już 2700 lat p.n.e. znalazła się o niej wzmianka w chińskiej księdze zielarskiej.
Czarna Japonica - zarejestrowany znak towarowy. Jest to jeden z rodzajów ryżu. Charakteryzuje się pikantnym smakiem i aromatem. Ryż ten został rozwinięty z japońskiego ryżu czarnego krótkoziarnistego i jednokolorowego średnioziarnistego rodzaju ryżu. Obydwa te rodzaje rosną razem na tym samym polu ryżowym. Ryż ten jest charakterystyczny dla potraw jako nadzienie albo jako dodatek do dań.
Czarny i Czerwony - Rzadkie azjatyckie ziarno pokryte czarnymi i czerwonymi łupinami i otrębem. Uprawiane jest również w Kalifornii. To egzotyczne ziarno jest dodawane do handlowych mieszanek.
Czekolada poprawia nastrój, sprzyja koncentracji umysłu i dodaje energii. Jest nie tylko aromatyczna i apetyczna, ma również korzystny wpływ na kondycję organizmu. Swoje prozdrowotne i stymulujące działanie zawdzięcza obecnym w czekoladzie licznym związkom chemicznym oraz minerałom i witaminom. Zawarty w niej magnez poprawia sprawność pracy komórek nerwowych. Obecność cynku i selenu powoduje zwiększenie ilości endorfin, które osłabiają negatywne działanie stresu. Czekolada ma działanie antydepresyjne, wynikające ze wzrostu poziomu serotoniny we krwi. Uważana jest za afrodyzjak, gdyż zawiera fenyloetyloaminę, wydzielaną przez mózg osoby zakochanej. Związek ten wywołuje poczucie odprężenia, szczęścia a nawet euforię.
D
Długoziarnisty ryż - brązowe albo białe ziarna ryżu o uśrednionej długości 7mm. Długość ziarna jest 5 razy większa od jego szerokości. Po ugotowaniu ryż ten jest puszysty i sypki.
Dziki ryż - są to nasionka z górnej części pióra dzikiej wodnej trawy występującej w północno-środkowej części USA i Kanady. Są one ręcznie zbierane. Często jest mieszany z innymi rodzajami ryżu.
F
Folacyna - zwana również kwasem foliowym jest witaminą z grupy B i współuczestniczy w procesie tworzenia krwi w organizmie. Bogatym źródłem kwasu foliowego jest ryż naturalny brązowy. Zawierają go również warzywa ciemnozielone (szpinak, pietruszka, kapusta, brokuły) a także pomidory i banany. Najwięcej kwasu foliowego znajduje się w wątrobie wołowej i drobiowej, soji, zarodkach pszennych, otrębach i drożdżach. Kobietom co najmniej na miesiąc przed planowanym poczęciem dziecka oraz w czasie I trymestru ciąży zaleca się przyjmowanie kwasu foliowego. Zapobiega on bowiem powstawaniu wad wrodzonych cewy nerwowej u ich potomstwa. Zalecane dzienne spożycie folacyny jest na poziomie 300mg, natomiast matki karmiące powinny spożywać około 530mg folacyny dziennie.
H
Horchata - również znane pod nazwą Agua Fresca. Jest to orzeźwiający drink bazujący na ryżu i cukrze. Horchata jest dostępna w wielu smakach. Najbardziej popularny smak: cynamon i truskawki.
I
Instant ryż - ryż ten został wstępnie ugotowany (około 1-5 minut) i uwodniony.
J
Jambalaya - tradycyjna dla Luizjany potrawa z ryżu, która zawiera różne rodzaje mięs.
Jasmati - zarejestrowany znak towarowy, marka aromatycznego ryżu rosnącego w USA.
Jaśminowy ryż - uprawiany jest w północno-wschodnich górzystych prowincjach Tajlandii, skąd pochodzi najlepszej jakości ziarno. Znany na świecie z uwalniającego się podczas gotowania aromatu i ładnego, wysmukłego, długiego ziarna. Dzięki jego wspaniałemu zapachowi, przypominającemu woń kwiatu krzewu jaśminowego, nadano mu nazwę "Ryż Jaśminowy". Jest to ryż miękki i łatwy do gotowania.
Jogurt - jego nazwa wywodzi się od słów tureckich ?ya-urt? co oznacza kwaśne mleko. Napój ten jest od dawna popularny na Bałkanach, gdzie przypisuje się mu właściwości odmładzające i uzdrawiające. Bułgarzy utrzymują nawet, że jego spożywanie zapewnia długie życie.
K
Kapsaicyna to związek chemiczny, znajdujący się w papryce chili, pobudzający nasz zmysł smaku, a odpowiadający za jej ostry smak. Inne kapsaicynoidy ? związki o bardzo zbliżonej strukturze chemicznej, są odpowiedzialne za piekący smak pieprzu czarnego, kurkumy i wielu ostrych przypraw korzennych sprawia. Kapsaicyna ?oszukuje? nasz mózg, aktywując receptory komórek nerwowych. Tych samych, które reagują na oparzenia i są odpowiedzialne za towarzyszące im odczucia bólu i gorąca. Stwierdzono, że kapsaicyna przyspiesza proces przemiany materii i może przyczyniać się do spalania większej ilości kalorii, co sprzyja odchudzaniu. Naukowcy odkryli także, że cząsteczki kapsaicyny działają specyficznie na komórki nowotworowe, powodując ich obumieranie.
Kasza jęczmienna perłowa - nazywana również mazurską, to kasza średnioziarnista, zawierająca oczyszczone i wypolerowane ziarna najlepszych odmian jęczmienia. Kasza jęczmienna wyróżnia się dużą zawartością witaminy PP oraz błonnika, który obniża poziom cholesterolu we krwi. Zawiera również duże ilości fosforu i magnezu.
Kasza jęczmienna wiejska - zawiera naturalne węglowodany złożone, które są podstawą zdrowej diety, a ponadto białko oraz wiele soli mineralnych i witamin. Spośród innych kasz wyróżnia się dużą zawartością witaminy PP oraz błonnika. Zawiera również duże ilości fosforu i magnezu. Kasza jęczmienna jest lekkostrawna a po ugotowaniu nie traci swoich wartości odżywczych.
Kleisty ryż - biały, brązowy albo czarny ryż charakteryzujący się szerokim i krótkim ziarnem, które sklejają się ze sobą podczas gotowania. Głównie stosowany do azjatyckich słodkich przekąsek. Ryż ten znany jest również pod nazwą słodki ryż, lepki ryż oraz woskowaty ryż.
Krótkoziarnisty ryż - brązowe lub białe ziarna o średniej długości około 5 mm i szerokości mniejszej niż ryż długoziarnisty. Ziarna ryżu są miękkie i sklejają po ugotowaniu.
Kukurydzę zaczęto uprawiać już około siedem tysięcy lat temu na terenach dzisiejszego Peru. Do Europy warzywo to sprowadził Krzysztof Kolumb. W Polsce kukurydza pojawiła się dopiero w XVIII wieku. Obok pszenicy i ryżu jest jedną z najbardziej popularych roślin uprawnych na świecie. Ziarna kukurydzy zawierają ok. 70% węglowodanów, wiele witamin, szczególnie z grupy B, a także liczne sole mineralne. Obecność selenu łącznie z witaminą E ma duży wpływ w profilaktyce chorób nowotworowych. Kukurydza jest zbożem bezglutenowym.
Kwas foliowy - jest witaminą z grupy B. Występuje w żywności w postaci folianów. Zawierają go warzywa ciemnozielone i pomarańczowe (fasolka, kapusta, szparagi, sałata, brukselka, kalafior), a z owoców pomarańcze i banany. Najwiecej kwasu foliowego (ok 250 mg na 100 g produktu) znajduje się w wątrobie wołowej i drobiowej - kurczak, soji, zarodkach pszennych, otrębach pszennych, drożdżach piekarskich. Kobietom co najmniej na miesiąc przed planowanym poczęciem dziecka oraz w czasie I trymestru ciąży zaleca się przyjmowanie kwasu foliowego. Zapobiega on bowiem powstawaniu wad wrodzonych cewy nerwowej u ich potomstwa. Spożywanie kwasu foliowego zaleca się także osobom zestresowanym, spożywającym duże ilości kawy i kobietom stosującym doustne środki antykoncepcyjne.
Kwas GLA - jest to jeden z Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych. Jego bogatym źródłem są oleje roślinne, jak olej z wiesiołka, olej z pestek czarnej porzeczki i z ogórecznika lekarskiego. Bierze udział w syntezie związków, które odgrywają w organizmie istotną rolę: obniżają ciśnienie krwi, zmniejszają ryzyko powstawania zakrzepów wewnątrznaczyniowych, wzmagają działalność systemu immunologicznego oraz regulują funkcje mózgowe. Łagodzi stany reumatyczne, zapobiega chorobom układu krążenia oraz nieprzyjemnym objawom syndromu przedmiesiączkowego. Zmniejsza możliwość występowania powikłań w przebiegu cukrzycy, miażdżycy, jak również spowalnia proces starzenia się.
Kwasy NNKT - to Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe, których organizm ludzki nie wytwarza, ale których potrzebuje do prawidłowego rozwoju tkanki nerwowej, mięśniowej i wielu innych. Kwasy NNKT zwane również witaminą F znajdują się w olejach pochodzenia roślinnego. Wspomagają funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego, obniżają poziom cholesterolu, pomagają redukować nadwagę, korzystnie wpływają na poprawę samopoczucia, łagodzą stany zapalne stawów, wpływają na wygląd skóry, wspomagają naturalną odporność organizmu, chronią przed rakiem. Organizm nie jest w stanie sam wytwarzać tych kwasów, dlatego niezbędne jest ich spożywanie z pokarmem.
Ł
Łuska - to warstwa plew okrywająca z zewnątrz jądro ziarna ryżu.
M
Magnez - to bardzo ważny dla naszego organizmu pierwiastek, zwany nawet "pierwiastkiem zycia". Stabilizuje funkcje układu nerwowego i usprawnia pracę komórek mózgowych. Biorąc udział w przemianie węglowodanów, białek oraz tłuszczów, warunkuje dostawę energii do tkanek i komórek organizmu. Zmniejsza też ich nadpobudliwość, działając na organizm uspokajająco. Poprawia pamięć i myślenie. Magnez jest również odpowiedzialny za sprawne działanie układu naczyniowo-sercowego. Efektem niedoboru magnezu może być nadpobudliwość newrowa, trudności w skupieniu, bolesne skurcze mięśni, zmniejszenie apetytu.
Mąka pełnoziarnista - powstaje z oczyszczonych i rozdrobnionych całych ziaren zboża i zawiera wszystkie części ziarna czyli bielmo, zarodek, a co najważniejsze bogatą w błonnik łuskę.
Mąka z pełnego ziarna zawiera więc wszystkie składniki, które w tym ziarnie występują ? zarówno w okrywie owocowo-nasiennej (łusce) jak i w zarodku, czyli w składnikach, które usuwane są w trakcie przetwarzania ziarna na mąkę białą.
Jako że produkty pełnoziarniste zawierają większe ilości błonnika, witamin, minerałów i antyoksydantów niż produkty podlegające procesowi rafinacji, zaleca się ich częstsze spożywanie. Produkty pełnoziarniste mają niską zawartość tłuszczów nasyconych, pomagają regulować poziom cukru we krwi, kontrolować wagę ciała i sprzyjają dobremu funkcjonowaniu układu trawiennego. Udowodniono, że ludzie, którzy mają zdrowe serca, z reguły spożywają więcej produktów pełnoziarnistych w ramach diety niskotłuszczowej i zdrowego trybu życia.
Mąka ryżowa - jest to mąka, wytwarzana z brązowego lub białego ryżu, lekkostrawna i bogata w składniki odżywcze. Polecana dla alergików i osób na diecie bezglutenowej. Ma delikatny, lekko słodkawy smak i zapach. Ten rodzaj mąki jest wykorzystywany do wielu produktów dla dzieci, do sosów i kosmetyków. Jest niezastąpionym składnikiem wielu potraw kuchni azjatyckiej, np. japońskich wagachi i sembei. Wchodzi także w skład snacków ryżowych Rismini.
Mleko ryżowe - jest substytutem mleka, może być używany jako napój albo dodawane do wielu potraw.
Mochi - chińska przekąska zrobiona z ryżu.
N
Niacyna - patrz witamina PP.
Nieobłuszczony ryż (ryż Paddy) - ryż wprost ze zbiorów. Ryż ten pokryty jest niejadalną łuską, którą należy usunąć w procesie obłuszczania.
O
Oliwa z oliwek extra vergine zawiera duże ilości przeciwutleniaczy ? witaminę E oraz polifenole o działaniu antyrodnikowym. Wolne rodniki zaś odpowiedzialne są za proces starzenia się komórek organizmu. Zawiera duże ilości jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, które redukują ilość złego cholesterolu i nie obniżają poziomu dobrego cholesterolu. Występujący w oliwie jednonienasycony kwas oleinowy wspomaga procesy lecznicze w przypadku zaburzeń układu trawiennego czy występowania kamieni żółciowych. Odpowiednie proporcje kwasów wielonienasyconych w oliwie z oliwek wspomagają pracę mózgu i komórek nerwowych.
Omega 3 i Omega 6 - to jedna z najważniejszych grup kwasów tłuszczowych stojących na straży naszego zdrowia. Najbogatszym ich źródłem w diecie są ryby i owoce morza. Szczególnie zalecane są: śledź, makrela i łosoś. Nawet spożywanie niewielkich ilości kwasów omega 3 wpływa korzystnie na obniżenie poziomu szkodliwego cholesterolu i trójglicerydów oraz zmniejszenie krzepliwości krwi, co w efekcie warunkuje lepszą pracę serca i układu krążenia. Kwasy omega 3 wykazują szczególne zastosowanie w hamowaniu rozwoju nowotworów. Także skutecznie wspomagają system nerwowy, obniżają podatność na depresje oraz poprawiają nastrój. Kwasy omega 3 są bowiem niezwykle ważnym składnikiem wysokoaktywnej tkanki mózgowej, szczególnie kory mózgowej, gdzie odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie komórek nerwowych.
Orkisz to zwyczajowa nazwa pszenicy orkisz, zboża spożywanego już w starożytności, w średniowieczu bardzo popularnego, a w dzisiejszych czasach mało znanego. Obecnie przywraca się uprawę tego starego gatunku zboża. Spożywali go gladiatorzy, zawodnicy igrzysk, a także Germanie. Orkisz zasłynął ze swoich niezwykłych właściwości odżywczych, których działanie naukowcy starają się dowieżć. Orkisz wzmacnia ciało i krew. Wspomaga przy zmęczeniu, spadku wydolności i odporności. Sprzyja funkcjonowaniu układu nerwowego i poprawia nastrój. Codziennie spożywany regeneruje organizm. Orkisz jest lekkostrawny i ma łagodny smak.
Otręby ryżowe to produkt uboczny uzyskiwany podczas polerowania łuskanego ryżu. Jak wykazały badania naukowe, mogą zapobiegać rakowi jelita.
P
Parboiled ryż - ryż poddany procesowi parabolingu (parowaniu pod zwiększonym ciśnieniem) powodującemu przenikanie najcenniejszych składników odżywczych z okrywy ziarna do jego wnętrza. Dzięki temu nabiera pięknego, złotego koloru, szybko się gotuje, nigdy się nie klei i jest nieco twardszy od białego ryżu.
Pełne ziarno -pełnym ziarnem jest ryż brązowy. Nic nie jest usunięte z ziarna za wyjątkiem niejadalnej łuski.
Perłowy ryż - ryż krótkoziarnisty pochodzący z Kalifornii, ziarna ryżu są prawie okrągłe. Ryż perłowy jest tylko biały. Ziarna ryżu po ugotowaniu są miękkie i sklejają się ze sobą.
Pestki dyni - zawarte w pestkach fitosterole należą do złożonych substancji chemicznych, którym udowodniono profilaktyczne działanie w zapobieganiu schorzeniom prostaty. Ponadto znajdują się w nich łatwo strawne białka, witamina E i mikroelementy; selen, magnez, cynk, miedź i mangan. Cynk podnosi u mężczyzn poziom testosteronu, hormonu odpowiedzialnego za libido, maja więc duży wpływ na potencję. Cynk sprawia również , że nasze włosy są zdrowe, gęste i lśniące, a skóra jest gładka i pełna blasku. Pestki stosuje się od bardzo dawna w leczeniu stanów zapalnych nerek i pęcherza moczowego. Substancje zawarte w oleju z pestek dymi są również niezbędne do budowy błon komórkowych i prawidłowej regeneracji komórek, podnoszą odporność organizmu. Pestki dyni wpływają także na procesy przemiany materii, a to ze względu na obecność lecytyny, która bierze udział w syntezie przekaźników bodźców nerwowych. Wpływa w ten sposób na czynność mózgu i układu nerwowego. Ziarna te stosuje się również jako lek przeciwko pasożytom przewodu pokarmowego (tasiemcom i glistom ludzkim). Pestki można jadać zaraz po wydrążeniu z owocu lub po wysuszeniu.
Pęczak - najmniej przetworzon ziarno jęczmienia. Pełne ziarna zboża ( a do takich zalicza się pęczak) chronią dolny odcinek przewodu pokarmowego przed schorzeniami nowotworowymi, hemoroidami, poprawiają bowiem krążenie w małych żyłach oraz naczyniach włosowatych a także oczyszczają jelito z toksyn.
Pestki dyni - zawarte w pestkach fitosterole należą do złożonych substancji, którym udowodniono profilaktyczne działanie w zapobieganiu schorzeniom prostaty. Ponadto znajdują się w nich łatwo strawne białka, witamina E i mikroelementy: selen, magnez, cynk, miedź i mangan. Cynk podnosi u mężczyzn poziom testosteronu, hormonu odpowiedzialnego za libido, mają więc duży wpływ na potencję. Cynk sprawia, że nasze włosy są zdrowe, gęste i lśniące, a skóra jest gładka i pełna blasku. Pestki dyni od bardzo dawna pełnią rolę w leczeniu stanów zapalnych nerek i pęcherza moczowego. Są niezbędne do budowy błon komórkowych i prawidłowej regeneracji komórek, podnoszą odporność organizmu. Pestki dyni wpływają także na procesy przemiany materii, a to ze względu na obecność lecytyny, która bierze udział w syntezie przekaźników bodźców nerwowych.
Polerowany ryż - regularnie oszlifowany biały ryż, okrywy ziarna są usuwane a warstwy otrąb są obłuszczane aż ziarno będzie białe.
Pomidory - Ich niska kaloryczność oraz niewielki indeks glikemiczny są elementami pożądanymi w diecie odchudzającej, cukrzycowej oraz w dietach po przebytych chorobach krążeniowych. Są wyjatkowo bogate w potas, który pełni istotną funkcję w gospodarce wodnej organizmu, utrzymuje prawidłowy rytm serca, jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania nerwów i mięśni.
Zdaniem naukowców wprowadzenie do codziennej diety przetworów pomidorowych może ochronić nas przed skutkami szkodliwego promieniowania słonecznego UV. Prozdrowotne działanie pomidorów to zasługa przeciwutleniacza zwanego likopenem, którego działanie nasila się po ugotowaniu warzyw. Wcześniej wykazano związek tej substancji z niższym ryzykiem raka prostaty.
Popcornowy ryż - rośnie w stanie Luisiana, jest ryżem długoziarnistym o długości ziarna pomiędzy ryżem basmati a ryżem o ziarnie regularnym. Smakuje jak maślany popcorn, ale zapach jest mocniejszy niż smak.
Prebiotyki - to naturalne substancje, składniki pokarmowe, które nie są trawione w układzie pokarmowym. Mają dobroczynny wpływ na stan naszego zdrowia, utrzymując prawidłową florę bakteryjną jelit, stymulując rozwój korzystnych dla organizmu szczepów bakterii żyjących w przewodzie pokarmowym. Prebiotyki zapobiegają powstawaniu wielu chorób i pomagają je zwalczać. Wspierają i stymulują układ immunologiczny. Prebiotyki występują naturalnie w szparagach, karczochach, cebuli, czosnku, bananach, ziemniakach i porach albo mogą być dodawane do żywności. Znajdują się między innymi w mleku kobiecym. To dlatego tak ważne jest aby noworodek zaraz po urodzeniu possał pierś matki jeszcze zanim zetknie się ze szkodliwymi bakteriami. Najczęściej stosowanym prebiotykiem, wprowadzanym do pożywienia jest inulina.
Probiotyki są to specjalnie wyselekcjonowane bakterie kwasu mlekowego (Lactobacillus), zbliżone do nich bifidobakterie (Bifidobacterium) oraz niektóre gronkowce (Streptococcus). Oddziałują one korzystnie na stan zdrowotny przewodu pokarmowego, a w konsekwencji na stan naszego zdrowia. Specyficzną cechą bakterii probiotycznych jest ich zdolność przedostawania się w stanie żywym do jelita grubego, osiedlania się w nim i rozmnażania. Są one bowiem odporne na wysoką kwasowość soku żołądkowego i obecną w dwunastnicy żółć, która niszczy wiele mikroorganizmów. W jelicie grubym bakterie zaś mają najlepsze warunki do rozwoju. Źródłem bakterii probiotycznych są fermentowane napoje mleczne nowej generacji, które zwykle maja w nazwie słowo „bio”, czyli biokefir lub biojogurt. Leki probiotyczne dostępne są też w aptekach.
Probiotyki są szczególne cenne dla osób, które
- przebyły ostre zakażenia jelitowe, lub cierpią na częste infekcje przewodu pokarmowego ponieważ stymulują odporność organizmu,
- chorują na wrzody żołądka, ponieważ hamują kolonizację bakterii helicobacter pylori, odpowiedzialnych za powstawanie wrzodów,
- wykazują nietolerancję na laktozę zawartą w mleku. Stwierdzono, że niektóre gatunki bakterii probiotycznych produkują enzym, który ułatwia trawienie laktozy,
- stosowały kuracje antybiotykowe, terapię radiacyjną (rentgenowską), cierpią na przewlekłe stresy, lub też stosują niewłaściwa dietę. Wszystkie te czynniki wpływają na zakłócenia równowagi mikroflory jelitowej. Probiotyki mogą przywrócić tę równowagę, pomagają uniknąć grzybic, bólów brzucha, niestrawności i biegunek. Należy zaznaczyć, że niekorzystne zmiany w składzie mikroflory jelitowej pogłębiają się wraz z wiekiem, co wskazywałoby na celowość spożywania probiotyków szczególnie przez osoby starsze,
- cierpią na alergie pokarmowe ponieważ bakterie probiotyczne pokrywają szczelnie nabłonek jelit i dzięki temu stanowią barierę dla alergizujących białek pochodzących z pożywienia (cecha ta zresztą ma także wpływ na przenikanie innych bakterii chorobotwórczych),
- gwałtownie zmieniają strefy geograficzne i dietę ponieważ poprawiają perystaltykę jelit zapobiegając tzw. biegunce podróżnych,
- są zagrożone wystąpieniem nowotworów ponieważ probiotyki pomagają w usuwaniu z organizmu substancji toksycznych i dzięki temu mogą zapobiegać niektórym nowotworom przewodu pokarmowego (np. rak jelita grubego),
- zagrożone są chorobami układu krążenia gdyż probiotyki obniżają stężenie „złego” cholesterolu (LDL) we krwi,
R
Risotto - to potrawa włoska z ryżu gdzie ryż jest gotowany w bulionie.
Ryż dziki w rzeczywistości jest gatunkiem trawy wodnej z rodzaju Zizania, zwany również ryżem indiańskim, ryżem kanadyjskim czy owsem wodnym, ostrudą. Pochodzi z Ameryki Północnej i rośnie dziko w delcie Mississippi. Jest drogim ryżem, gdyż zbierany jest ręcznie w trudnych warunkach. Jego ziarna są długie, cienkie i ciemno brązowe. Posiada bardzo dużo białka i błonnika, a zarazem niewiele tłuszczu. Bogaty jest również w potas, fosfor oraz witaminy: tiaminę, ryboflawinę, niacynę. Nie zawiera glutenu. Ze względu na jego wartości odżywcze, oryginalny smak i wyjątkowo dekoracyjny wygląd ziarna ryż dziki staje się popularnym daniem.
Ryż naturalny, często nazywany ryżem brązowym, jest najmniej przetworzonym, pozbawionym jedynie niejadalnej łuski, ziarnem ryżu. Stąd też uważa się go za jego najbardziej wartościową odmianę. Jego jasnobrązowy kolor jest spowodowany obecnością kilku warstw otrąb, bogatych w minerały i witaminy (szczególnie grupy B)
Ryżowa skrobia - jest głównym składnikiem mielenia ryżu. Skrobia ryżowa może być używana jako środek zagęszczający do sosów i deserów.
Ryżowe wino - jest to słodkie, złote wino zrobione z fermetujacego świeżo parowanego kleistego ryżu.
Ryżowy ocet - zrobiony z ryżu, ma łagodny, ale cierpki smak i jest bardziej wytrawny niż inne rodzaje octu.
Ryżowy olej - otrzymywany jest w procesie tłoczenia z nasion ryżu. Posiada charakterystyczny zapach i ma lekko pomarańczowy kolor. Jest to jeden z najbardziej zdrowych i bezpiecznych olejów jakie są obecnie znane.
Korzystny skład kwasów tłuszczowych, w tym nienasyconych (Omega 3 i Omega 6) oraz obecność gamma-oryzanolu wpływa na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi. Zawiera dużo naturalnych przeciwutleniaczy, w tym witaminy E, co poprawia cyrkulację krwi, jak także opóźnia starzenie organizmu. Dzięki wysokiej temperaturze dymienia olej z ryżu w ograniczonym stropniu wnika do smażonych i pieczonych potraw, co pozwala zachować ich naturalny smak. Nadaje się również do sałatek i dań przyrządzanych na zimno.
Ryżowy syrop - jest to półsłodki lekkostrawny syrop, może być substytutem dla innych środków słodzących stosowanych do pieczeniu.
S
Sake - tradycyjne japońskie wino zrobione z fermentowanego ryżu, zawiera od 13 do 17% alkoholu.
Skwalen - to związek chemiczny, zawarty w mące i płatkach z nasion Amaranthusa, który ma wpływ na regulację syntezy cholesterolu, wspomaga usuwanie z organizmu człowieka trucizn pochodzenia przemysłowego, aktywizuje i przedłuża życie komórek, wzmacnia organizm i pomaga w usuwaniu objawów przemęczenia fizycznego i umysłowego. Jest nieodzowny w tworzeniu w organizmie m.in. hormonów płciowych, prowitaminy D, kwasów żółciowych. Chroni skórę przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym. Jest zalecany szczególnie w żywieniu osób aktywnych zawodowo, sportowców, kobiet ciężarnych, rekonwalescentów a także osób starszych.
Smażony ryż - jest to jeden ze sposobów przygotowania ryżu. Zazwyczaj ryż jest gotowany na 2-3 godziny przed usmażeniem go na oliwie. Podaje się go z wieloma rodzajami warzyw oraz z potrawami mięsnymi.
SONKO - marka najlepiej sprzedającej się zdrowej żywności
Sól kuchenna, czyli chlorek sodu spełnia niezwykle ważne funkcje w organizmie człowiek. Jest istotnym składnikiem płynów ustrojowych, ma wpływ na gospodarkę elektrolitową organizmu, transportuje wodę do komórek, reguluje ciśnienie krwi, a także przyczynia się do transportu mikroelementów w organizmie. Bez soli zatem organizm ludzki nie jest w stanie funkcjonować. Dzienne zapotrzebowanie na sól wynosi około 1 g. Znaczne ilość soli dostarczamy w spożywanych produktach, a przyjmowanie nadmiernych ilości soli może prowadzić do nadciśnienia. Każdy gram soli, przekraczający dzienną normę, może być niebezpieczny dla zdrowia. Statystycznie Polacy spożywają kilka razy więcej gram soli dziennie, niż to jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania procesów fizjologicznych i tym samym nadmiernie obciążają funkcje nerek. Zbyt duża ilość soli w naszym organizmie przyczynia się także do rozwoju wielu groźnych chorób, m.in. nadciśnienia tętniczego i udarów mózgu. Ograniczenie dodatku soli podczas przyrządzania potraw będzie łatwiejsze, jeżeli wykorzystamy naturalne przyprawy ziołowe i korzenne w celu uatrakcyjnienia smaku i zapachu różnych dań. Najlepsze rezultaty daje stosowanie takich przypraw jak bazylia, estragon, tymianek i imbir. Warto dodać, że na naszym rynku pojawiają się już produkty o zmniejszonej zawartości soli, na przykład pieczywo czy niesolony sok pomidorowy
Sól morska - pozyskiwana z odparowania wody morskiej, zawiera cenne mikro- i makroelementy (wapń, magnez, krzem, selen, potas, fosfor, żelazo, chrom), których nasz organizm potrzebuje do prawidłowego funkcjonowania. Dzięki temu np. reguluje metabolizm, ma działanie oczyszczające, poprawia i usprawnia przemianę materii. Sól morska zawiera mniej niż kamienna chlorku sodu (34 %).
SUNRICE - doskonały ryż biały i parboiled dostępny w dużych sklepach spożywczych
Ś
Średnioziarnisty ryż - brązowe lub białe ziarna ryżu o długości 6mm. Jest on nieco szerszy niż ryż długoziarnisty.
T
Truskawki - 100 gramowa porcja tych owoców dostarcza aż 66 mg witaminy C, co w całości pokrywa zapotrzebowanie dzienne na tę witaminę. Poza tym truskawki zawierają kwas foliowy, witaminę A i witaminy z grupy B oraz cenne minerały (wapń, żelazo, mangan, potas). Podobnie jak czosnek, zawierają substancje bakteriobójcze - fitocyny. Poprawiają przemianę materii, działają moczopędnie. Są nawet pomocne w profilaktyce nowotworowej, gdyż neutralizują substancje rakotwórcze.
W
Wafle ryżowe - to niskokaloryczne przekąski zrobione z ryżu naturalnego.
Węglowodany stanowią najważniejsze źródło energii w żywieniu człowieka i są niezbędnym składnikiem pożywienia. Powinny stanowić około 60% udział w zapotrzebowaniu kalorycznym. Jeżeli dostarczamy zbyt mało węglowodanów w pożywieniu wówczas organizm czerpie energię z białek, a nawet spala tkankę mięśniową. Najkorzystniejsze są węglowodany złożone, a zwłaszcza skrobia, występująca w pełnych ziarnach zbóż, grochu, fasoli, a także w ziemniakach. Trawione i wchłaniane są stopniowo, dzięki temu stężenie cukru we krwi jest na równym poziomie, a zatem nie powodują nadmiernego wydzielania insuliny. Węglowodany złożone odżywią i zapewnią nam energię, nie będąc magazynowane w postaci tłuszczu.
Wiesiołek - jest niezwykłą rośliną o wybitnych właściwościach leczniczych, znaną już od stuleci. Nasiona wiesiołka są naturalnym źródłem Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych (NNKT) biorących udział w prawidłowym procesie przemiany materii. Niezwykłe właściwości lecznicze wiesiołka polegają na obecności dwóch bardzo ważnych NNKT: kwasu cis-linolowego i kwasu gamma-linolenowego (GLA). Wiesiołka uznaje się za najbogatsze naturalne źródło cennego kwasu GLA, który szczególnie wpływa na pracę gruczołów odpowiedzialnych za gospodarkę tłuszczową, otyłość czy cukrzycę, a nawet ma wpływ na stan skóry i włosów. Reguluje zaburzenia pracy układu odpornościowego.
Witamina C- Jej zalety znają wszyscy. Wzmacnia odporność na infekcje, uszczelnia naczynia krwionośne, ułatwia przyswajanie żelaza i wapnia, jest znakomitym przeciwutleniaczem chroniącym komórki naszego ciała. Jej niedobór nasila objawy jesiennego osłabienia: łatwiej się przeziębiamy, stajemy się ospali, skóra traci blask i jędrność. Witamina C jest nietrwała, a organizm nie potrafi jej magazynować. Dlatego trzeba ją dostarczać codziennie w pożywieniu. Głównym źródłem są świeże owoce i warzywa. Najbogatsze w witaminę C są papryka, natka pietruszki, kalarepka, cytrusy, owoce róży, sok z czarnej porzeczki, z cytrusów.
Witamina PP - czyli niacyna, ma korzystny wpływ na nasz system nerwowy i stan psychiczny, ułatwiając wchłanianie substancji odpowiedzialnych za prawidłową pracę mózgu. Reguluje takze poziom cukru i cholesterolu we krwi oraz wpływa na wygląd naszej cery. Należy jednak pamiętać, że nie jest ona magazynowana w organizmie ludzkim, a spożywanie cukru, słodyczy lub napojów słodzonych prowadzi do jej utraty. Nadwyżki niacyny zostają wydalone z moczem, nie można więc jej przedawkować. Najbogatsze w niacynę są drożdże piwne, orzechy arachidowe oraz wątróbka.
Wiórki kokosowe - są bardzo pożywne nie tylko ze względu na wysoką kaloryczność, ale i z powodu wyjątkowej jakości zawartego w nich białka, które może z powodzeniem zastąpić w diecie białko zwierzęce. Z tego względu kokos jest szczególnie ważnym surowcem spożywczym w diecie wegetariańskiej.
Wzbogacony ryż - ryż biały wzbogacony niektórymi składnikami mineralnymi i witaminami głównie witaminami z grupy B, żelazem, niacyną i kwasem foilowym. Są one odnawiane po procesie łuszczenia ziarna. Wzbogacony ryż nie powinien być płukany przed gotowaniem.
Z
Złoty ryż Carolina - charakterystyczny ryż dla terenów nizinnych w południowej Karolinie, znany ze swej złotawej zewnętrznej łuski.
Żelazo - to bardzo ważny pierwiastek, bez którego nasz organizm nie mógłby funkcjonować. Głównym źródłem żelaza w organizmie jest hemoglobina - czerwony barwnik transportujący tlen zawarty w krwince czerwonej. Hemoglobina wiąże tlen w płucach i rozprowadza po całym organizmie, bez żelaza nie było by to możliwe. Dzienne zapotrzebowanie dorosłego człowieka na żelazo wynosi ok. 15 mg. Tymczasem podczas menstruacji kobieta traci aż około 30 mg tego pierwiastka. Strata ta powinna być szybko uzupełniona poprzez wprowadzenie do diety żywności, bogatej w żelazo. Niedobór żelaza skutkuje trudnościami w nauce i koncentracji, może nawet doprowadzić do anemii.
